America Gaeth a'r Cymry

• Hafan
• Mwy am y Gyfres
• Y Gaethfasnach
• Caethweision
• Caethfeistri
• Diddymwyr
• Llefydd i ymweld â nhw
  • Lerpwl
  • Bryste
  • Charleston
  • New Haven/New London (Amistad)
  • Cincinnati
  • Williamsburg & Jamestown

Llefydd i ymweld - Lerpwl

Lerpwl

Roedd Lerpwl mewn sefyllfa ddelfrydol i ymelwa o'r gaethfasnach oherwydd ei fod mor agos at y canolfanau a gynhyrchai'r nwyddau a ddefnyddiwyd i brynu caethweision; er enghraifft:

• copor a phres o Swydd Stafford, Swydd Gaer a Sir y Fflint
• gynnau o Birmingham

Ac yna pan ddychwelai'r llongau o'r America gyda chargo fel cotwm er enghraifft, roedd yna farchnad barod amdano ym melinau Swydd Gaerhirfryn a Swydd Efrog.

Pwysigrwydd y gaethfasnach i'r ddinas

Erbyn ugain mlynedd olaf y gaethfasnach roedd caethlong yn gadael Lerpwl bob tri diwrnod ar gyfartaledd. Llongau o Lerpwl fu'n gyfrifol am gario hanner y caethweision a anfonwyd dros yr Iwerydd gan fasnachwyr Prydeinig. Roedd yn fasnach bwysig iawn i'r ddinas. Roedd 25 o'r rheini gafodd swydd Arglwydd Faer y ddinas rhwng 1700 ac 1820 yn ymelwa'n uniongyrchol o'r gaethfasnach.

Llwybr Hanes Caethwasiaeth

Mae'r Slaver History Trail yn cychwyn o'r Pier Head ac yn mynd heibio tai nifer o gaethfasnachwyr y ddinas, yn ogystal â rhoi blas mwy cyffredin o sut le oedd Lerpwl yn y cyfnod hwnnw.

Awst 23ain

Bob blwyddyn ar Awst 23ain, (Diwrnod Rhyngwladol er cof am y Gaethfasnach a'i Diddymu) trefnir digwyddiadau yn Lerpwl i gofio'r gaethfasnach ac i atgoffa pobl y ddinas o'r hyn a wnaeth cyndadau rhai ohonynt (Awst 23ain oedd y dyddiad pan wrthryfelodd y caethweision ar ynys San Domingo gan gychwyn pennod newydd yn y frwydr yn erbyn caethwasiaeth).

Amgueddfa Glannau'r Merswy, Lerpwl

Mae oriel gyfan yn ymdrin â'r gaethfasnach - nid oes llawer o sôn am rôl Lerpwl yn hynny ac mae rhai wedi beirniadu'r amgueddfa am drafod y gaethfasnach ar wahân, yn hytrach na fel rhan ganolog o hanes y borthladd (gweler "Blind Memory" gan Marcus Wood).

Serch hynny, mae'r arddangosfa hon yn ceisio cyfleu sut y dadwreiddiwyd pobl o'u cartrefi yn Affrica a'u cario dan amodau erchyll ar draws yr Iwerydd ac yn gyflwyniad gwerthfawr i'r pwnc.

liverpoolmuseums.org.uk