Tri Tryweryn
03 Ionawr 15

Llwytho'r fideo...

Gwybodaeth am raglenni

Gwybodaeth am raglenni

Yn hwyr nos Sadwrn, 9 Chwefror 1963, ynghanol eira un o'r gaeafau gwaethaf ers blynyddoedd, roedd tri Chymro yn teithio i ardal y Bala. Ar yr wyneb roedd y tri yn wahanol iawn - Emyr Llewelyn, myfyriwr prifysgol oedd yn hanu o un o deuluoedd mwyaf llengar Sir Aberteifi - teulu'r Cilie, Owain Williams mab ffarm a pherchennog caffi ym Mhwllheli a John Albert Jones o Ben Llyn oedd yn gyn aelod o'r Awyrlu Brenhinol yr RAF. Ond er y gwahaniaeth cefndir roedd y tri yn unol yn eu nod - gosod bom ar safle adeiladu cronfa ddwr Tryweryn. Roedden nhw â'u bryd ar greu difrod er mwyn tynnu sylw at foddi pentref a chymuned Gymraeg, Capel Celyn ryw bedair milltir o'r dref. Fe lwyddon nhw i wneud hynny ac fe wynebodd dau ohonynt gyfnod yn y carchar am eu gweithredoedd. Hanner canrif union yn ddiweddarach mae'r tri yn mentro eto am Dryweryn. Ond cyfarfod aduniad ydy hwn a dyma'r tro cyntaf i'r tri fod efo'i gilydd ers y noson hanesyddol honno. Maen nhw'n dwyn i gof digwyddiadau'r noson - y cynllunio a'r cynllwynio, yn siarad am y gost bersonol yn sgil y gweithredu ac yn egluro beth wnaeth orfodi'r tri i deithio'r noson honno i Dryweryn.

Y diweddaraf