



CWPWRDD DILLAD: Cliciwch yma i weld y lluniau'n fwy
Ar ôl un mlynedd ar ddeg o berfformio, mae Derfel bellach wedi gadael y syrcas, ond mae'n mynd yn ôl i weld ei 'sequins' a dangos ei sgiliau am y tro olaf.
Tydw i ddim yn cofio amser pan nad oedd gen i ddiddordeb yn y syrcas. Pan o ni'n blentyn bach, bach, ac yn mynd i'r syrcas ym Mhorthmadog, fe ddisgynnais i mewn cariad gyda'r holl beth - hefo'r bywyd, hefo'r bobol. Ac wedyn mynd i'w ddilyn fel gyrfa, dyna'n unig uchelgais i pan o ni'n blentyn. Roedd pawb arall eisiau bod yn bêl droedwyr neu rywbeth, ond y syrcas oedd yr unig fywyd i mi. Dwi'n cofio meddwl fod y bobol yma mor wahanol i'r bobl oeddwn i yn eu cyfarfod pob dydd.
Rhan bwysig o ran y perfformiad oedd y newid. Dwi'n cofio un ferch oedd yn eithaf trawiadol yn y dydd ond yn eithaf plaen ei gwisg, dim colur a'i gwallt hi wedi ei glymu'n ôl, wedyn am hanner awr wedi pedwar roedd drws y garafán yn cau a hanner awr yn ddiweddarach roedd y drws yn agor ac roedd hi fel 'the queen of Sheba'. Popeth wedi trawsnewid a dwi'n cofio meddwl fod hynny'n ffantastig!
Sut oedd hi'n teimlo i roi gwisg ymlaen?
Roedd hynny yn rhan fawr o wireddu'r freuddwyd, rhoi'r dillad ymlaen, a phan ydych chi'n gweithio dan oleuadau mae'n rhaid cael colur ymlaen, roedd hynny i gyd yn rhan o'r profiad. Ond, i rywun oedd yn dod o du allan i'r syrcas roedd cael gafael ar y dillad yn anodd. Fedrwch chi ddim picio mewn i siop ym Mhorthmadog a phrynnu siwt jyglwr! Mae'n rhaid mynd ati i'w gwneud hi. Doedd hogyn o Borthmadog ddim yn gwybod sut i wnïo, felly roedd yn rhaid dysgu sut i wnïo'r sequins ymlaen, a dwi'n cofio mynd i'r farchnad ym Mhwllheli i brynu'r sequins!
Fe ddechreuais i fel jyglwr, a sylweddoli yn fuan iawn nad oeddwn i ddigon da i ennill y cyflog oeddwn i eisiau, felly roedd yn rhaid meddwl am rywbeth ychydig yn wahanol. Felly fe ddyfeisiais i'r act 'falansio' oedd yn gyfuniad o'r hen sgil wedi ei foderneiddio - mi fues i'n gwneud hynny am weddill fy ngyrfa wedyn.
Fues di'n gylch feistr?
Do, roedd hynny yn rywbeth nes i wneud yn weddol fuan yn fy ngyrfa. Roeddwn i newydd adael coleg ac fe ges i gynnig mynd ar daith gyda syrcas eithaf mawr oedd yn dod i Gymru am y tro cyntaf. Roedd y perchennog yn ymwybodol iawn o'r iaith Gymraeg ac roedd o eisiau rhywun i gyflwyno'r syrcas yn Gymraeg mewn rhai llefydd.
Oedd gwisg y Cylch feistr yn wahanol i'r wisg jyglo?
Oedd. Mae yna draddodiad yn perthyn i'r wisg cylch feistr, y gôt goch draddodiadol a'r het fawr ddu. Ond, ymhellach ymlaen yn fy ngyrfa fe wnes i drio diweddaru'r wisg drwy gadw'r gôt hir ond peidio gwisgo het fawr a chael cotiau gwahanol liwiau a steil fwy modern.
Oeddet ti'n teimlo fel cymeriad hollol wahanol ar ôl ymwisgo?
Oeddwn. Roedd bywyd y syrcas yn gallu bod yn galed, yn aml fe fydden ni'n teithio tan oriau mân y bora, cyrraedd rhywle'n hwyr yn y nos, codi wedyn yn fuan i roi'r babell i fyny ac wedyn gwneud dwy sioe. A jyst cyn sioe, oeddet ti'n meddwl, fedrai ddim sefyll rŵan am bedair awr, ac yn rhyfedd, wrth ddechrau paratoi a rhoi'r wisg ymlaen, roeddech chi'n gwybod, mae hi'n amser sioe felly, mae'n rhaid cyfarch y bobl.
Beth yw hanes y wisg werdd yma?
Mae hon yn un o'n ffefrynnau i. Mae yna lot fawr o waith wedi mynd i hon. Fi roth pob un wan jac o'r sequins ymlaen ac fe gymerodd ryw chwe wythnos o wneud tipyn bob nos. Ond, yn anffodus. ar ôl i mi wneud yr holl waith, fe wisgais i hi unwaith ar ddiwedd y tymor a meddwl y cawn ni ei gwisgo'r tymor canlynol, fe gyrhaeddais y sioe a dyma'r perchennog yn dweud wrtha'i na chawn ni wisgo gwyrdd yn eu sioe nhw gan eu bod nhw'n ystyried gwyrdd fel lliw anlwcus! Felly tydi hi ddim wedi gweld llawer o olau dydd!
A beth am y siwt las?
Mae hon gen i ers blynyddoedd lawer oherwydd ei bod hi'n braf i'w gwisgo. Weithiau os wyt ti'n nerfus mewn sioe newydd ac yn gwneud dy berfformiad cyntaf, y peth diwethaf wyt ti eisiau ei boeni amdano ydy'r wisg. Fe fyddwn i'n gwisgo hon gan ei thaflu ymlaen a doedd hi ddim yn symud, roedd hi'n gyffyrddus i weithio ynddi. Felly mae hi'n hen fel pechod ac wedi ei hail wneud droeon.
Mae gen ti sawl gwasgod yn dy gasgliad di. Chdi sydd wedi gwneud y rhain i gyd?
Ia. Dwi'n prynu'r gwasgodau mewn siopau elusen ac wedyn eu haddurno nhw. Maen nhw i gyd yn fy atgoffa fi o gyfnod, neu o ble roeddwn i ar y pryd. Dwi'n gwybod mod i wedi bod adref yn ddi-waith un gaeaf ac felly fe wnes i'r wasgod biws ac arian yma. Roeddwn i wedi cael cytundeb ar gyfer y Nadolig yr un flwyddyn ac roeddwn i eisiau rhywbeth Nadoligaidd ei liw, felly fe wnes i hon. Dwi'n cofio yn union lle roeddwn i pan roeddwn i'n gwnïo'r rhain ymlaen.
Beth yw hanes y siaced ddu?
Fe wnes i hon pan o ni yn sownd lawr yn Ne Ffrainc. Roeddwn i wedi mynd yno dros y Nadolig ac fe dorrodd y lorri lawr, felly fe fuodd yn rhaid i mi aros yna'n hirach nac oeddwn i wedi ei feddwl, felly doedd gen i ddim byd arall i'w wneud tra'n aros i gael ein hachub, felly fe wnes i hon. Dwi'n meddwl mai hon oedd yr unig beth da i ddod allan o'r trip i Ffrainc achos roedd o'n eithaf hunllefus ar y pryd.
O le ddaeth y siaced melfed piws yma?
Pâr o lenni oedd y rhain. Mi ffeindiais i'r defnydd mewn siop elusen a meddwl ei fod yn ddefnydd rhy neis o lawer i'w adael yno, felly fe es i a fo at deiliwr. Ac fe drodd y teiliwr ei drwyn braidd, a dweud, "you expect me to do something out of this?" Ond, fe wnaeth o. Roedd Michael Jackson yn eithaf poblogaidd ar y pryd a dwi'n meddwl ei fod o wedi dylanwadu ar y siaced yma gyda'r ysgwyddau mawr.
Ti wnaeth y siacedi yma?
Fi wnaeth eu haddurno nhw. Teiliwr yng Nghaer wnaeth y ddwy siaced, dyma'r ddwy olaf ges i cyn ymddeol o'r syrcas. Roeddwn i'n defnyddio'r rhain ar gyfer gwaith fel cylchfeistr. Mae nhw dal yn eithaf traddodiadol gan eu bod nhw'n 'tail-coat', ond mae nhw ychydig mwy modern gan nad ydyn nhw'n goch, ac eu bod nhw wedi eu haddurno, ac roeddwn i yn gwisgo gwasgod oddi tano yn hytrach na 'tei-bo'.
Mae gen i hiraeth am y sioe ac mae gen i hiraeth am y bobl, achos roeddech chi'n dod ar draws pobol yn y syrcas na fasech chi'n byth yn dod ar eu traws mewn bywyd pob dydd. Ond, does gen i ddim hiraeth am y mwd, y gwynt a'r glaw!