GOFALU AM EICH IECHYD DRWY FWYTA'N IACH

• Mae gan Gymru enw drwg am beidio â bwyta’n iach. Yn wir, mae adroddiadau diweddar yn dangos bod plant Cymru yn bwyta mwy o fwydydd parod a bwydydd sothach nag erioed, ac felly mewn perygl o fod yn dew erbyn iddynt dyfu i fyny. Dylai unrhywun sy’n gofalu am eu hiechyd sicrhau eu bod nhw’n torri lawr ar fwydydd sy’n niweidiol i’w lles.


• Yn anffodus mae gormod o gynlluniau diet o gwmpas, a llawer ohonynt yn fyrhoedlog, ac i’w hosgoi gan eu bod yn llawer yn rhy lwm ar yr unigolion, yn ôl dietegwyr proffesiynol. Er eu bod nhw’n gallu bod yn ffasiynol iawn, mae llawer o’r dietau hyn yn gallu gwneud mwy o ddrwg na daioni yn y pendraw.


• Y peth cyntaf i’w wneud yw ystyried yr hyn rydych yn ei fwyta, a’i faint. Hefyd, agwedd pwysig arall o ddilyn bywyd iach yw ymarfer. Dylai taro cydbwysedd fan hyn : yn gyffredinol dylai pobl fod yn bwyta llai ac yn ymarfer mwy. Mae diet iachus yn seiliedig ar fod yn gymedrol ac yn amrywiol.


• Yr allwedd yw i fwyta mwy o lysiau ffres a ffrwythau tra’n bwyta llai o siwgr a bwydydd seimllyd. Ar y cyfan gallwch fwyta cyn gymaint â hoffech o lysiau a ffrwythau ffres gan fod cynlleied o fraster ynddynt, a chan eu bod yn llawn mwynau a fitaminau llesol. Wrth gwrs, mae’n rhaid bwyta ychydig o saim, ond mae’n bwysig ei gadw’n gymedrol.


• Mae’n hynod bwysig cadw’ch diet yn iachus os oes gennych y clefyd melys, lefel uchel o golesterol neu os ydych mewn perygl o ddatblygu clefyd y galon. Os oedd rhywun ag un o’r cyflyrau hyn yn methu â dilyn diet addas, byddai’r canlyniadau’n ddifrifol.


• Y broblem fwyaf mae’n rhaid ei wynebu tra’n ystyried ein hymborth yw’r maint o fraster ni’n ei fwyta ­ yn enwedig braster dirlawn (‘saturated fats’). Os yn bosibl, dewiswch gynnyrch sydd â llai o fraster na’r hyn byddech yn arfer ei brynu, a chadwch eich llygad allan am fwydydd sy’n isel eu braster. Cynghorion eraill ar gyfer torri i lawr ar fraster:
  
  - Defnyddiwch laeth sgim neu hanner-sgim yn hytrach na llaeth llawn braster.
  - Yn lle menyn, defnyddiwch fargarîn neu ddewis arall sy’n isel mewn braster.
  - Gostyngwch y maint o gaws chi’n ei fwyta: mae’r rhan fwyaf ohonynt yn uchel eu cynnwys o fraster. Dau fath o gaws sydd â lefelau iselach o fraster yw Edam a Brie.
  - Bwytewch llai o basteiod.
  - Osgowch ffrio pan yn bosib.
  - Dewiswch ddresins salad sydd heb fraster.
  - Defnyddiwch iogwrt naturiol neu fromage frais yn lle hufen.
  - Bwytewch gig goch, gan dorri’r braster oddi ar ddarnau. Er gwaetha’r temtasiwn i’w fwyta, dylid cymryd y croen oddi ar gyw iâr.
  - Torrwch i lawr ar fwydydd seimllyd fel selsig a byrgers, neu dewiswch rhai sy’n isel eu braster.
  - Defnyddiwch fwy o lysiau mewn cawliau a chaserolau.
  - Os ydych yn hoffi byrbrydau fel creision, ceisiwch fwyta mathau sy’n isel eu braster, fel pretzels, cacenni reis a sticiau bara.
  - Torrwch i lawr ar y diodydd alcoholaidd, yn enwedig os ydych yn yfed mwy dros y penwythnos.


• Gan fod cyn gymaint o wahanol fathau o ddietau ar gael, mae pobl yn teimlo bod yn rhaid iddynt golli pwysau’n syth. Ond y tuedd wedyn yw i ddychwelyd i’r hen arferion bwyta, sy’n meddwl iddynt roi’r pwysau nôl arno.


• Y peth gorau yw i geisio colli pwysau’n raddol, er mwyn gadael digon o amser i’r corff ymdopi â’r newid. Mae deitegwyr yn argymell colli rhwng un a dau bwys bob wythnos trwy gyfuniad o ymarfer a bwyta’n iach. Mae pobl yn disgwyl gweld newid yn eu golwg yn syth, sy’n egluro pam fod cyn gymaint o ddietau yn methu. Fodd bynnag, gellir llwyddo i golli tipyn o bwysau trwy ddal ati gyda diet iach ac ymarfer rheolaidd. Yn amlwg mae’n llawer haws i roi pwysau arno na’i golli ac felly mae’n galw am dipyn o ddisgyblaeth a dyfalbarhad i gyrraedd y nod.


• Mater dadleuol yw’r nifer o galorïau sydd eu hangen bob dydd. Ar gyfartaledd, meddai’r dietegwyr, dylai dynion fwyta gwerth 2500 o galorïau bob dydd (gan gynnwys dim mwy na 95g o fraster a 7g o halen) tra dylai merched gael gwerth 2000 o galorïau bob dydd (gan gynnwys dim mwy na 70g o fraster a 5g o halen). Mae’r nifer yn newid o unigolyn i unigolyn, ond ar y cyfan dylswn ni anelu ar fwyta gwerth 400 o galorïau gyda phob pryd.