BETH SY'N ACHOSI'R CYFLWR?

• Achosir alergedd bwyd go iawn gan gemeg estron a elwir yn alergen. Mae’r rhan fwyaf o alergenau yn cynnwys protein, cynhwysion digon cyffredin yn ein bwydydd. Byddai system imiwnedd or-sensitif yn ystyried yr alergenau-protein hyn yn ‘ymosodwyr’ peryglus, ac yn cynhyrchu gwrthgorffynnau - ‘antibodies’ - er mwyn amddiffyn y corff. Byddai hyn yn arwain i gellau eraill ryddhau cemegau a fydd, yn eu tro, yn arwain at symptomau adwaith alergaidd.


• Fe ddaw anoddefgarwch tuag at fwyd, ar y llaw arall, pan nad yw’r corff yn gallu cynhyrchu digon o ensym arbennig sy’n hanfodol ar gyfer treulio’r bwyd. Felly, pan nid yw’r corff yn gallu ymdopi â chemeg benodol mae’n adweithio mewn modd sy’n anghyffyrddus i’r unigolyn.


• Mae rhai ffactorau sy’n effeithio ar sensitifrwydd yr unigolyn tuag at fwydydd penodol. Mae’n beth cyffredin i fabanod fod yn sensitif i wyau a llaeth yn eu blwyddyn gyntaf, ond bydd y rhan fwyaf ohonynt yn tyfu allan o hyn o fewn dwy flwyddyn. Fodd bynnag, bydd eraill yn datblygu alergedd neu anoddefgarwch. Hefyd, mae’n debyg y bydd babanod sydd ag alergedd neu anoddefgarwch tuag at gnau neu bysgod yn parhau gyda’r cyflwr hyd eu hoes. Mae tua 20% o bobl yn honni bod ganddynt alergedd tuag at rai fwydydd, ond bydd y rhan fwyaf o’r rhein ond ag anoddefgarwch, gydag ond 2% yn dioddef o alergedd go iawn.


• Felly pam bod rhai pobl yn dioddef o alergedd neu anoddefgarwch? Ceir tri phrif ffactor sy’n peri’r cyflwr: - Cefndir Genetaidd: Pan gaiff y duedd ei throsglwyddo trwy’r genynnau. Mae dynion yn fwy tebygol o ddatblygu alergedd na merched.
  - Amgylchedd: Mae blwyddyn gyntaf bywyd yn dyngedfennol, gydag ymborth y baban yn chwarae rhan hollbwysig. Os yw bwydydd sy’n cynnwys alergenau yn cael eu cyflwyno’n rhy gynnar fe all hyn achosi adwaith negyddol.
  - Datguddiad: yn debyg i’r uchod, fe all alergedd ddod fel canlyniad i’r plentyn gael gormod o ryw fwydydd yn gynnar yn ei fywyd.