• Amlinelliad o Hanes Mêl
• Mêl a Iechyd
• Mêl a Choginio

MÊL A LECHYD

• Mae mêl yn ffynhonnell gryno naturiol o egni, sy’n bwydo’r corff dynol yn gyflym â daioni maethlon ac yn gallu rhyddhau teimladau o flinder. Mae’n dda felly i roi hwb cyn, yn ystod, neu ar ôl cyfnod o ymarfer corff. Mae ein cyrff yn codi’u hegni o glwcos (siwgr y gwaed, a adwaenir hefyd fel decstros) ac mae digonedd o hwn mewn mêl, sydd felly’n cael ei amsugno’n gyflym. Fel canlyniad, ystyrir mêl yn donnig naturiol.



• Felly mae mêl yn boblogaidd fel rhan o frecwast, neu fel rhan o fyrbryd / diod cyn ymarfer corff. Trwy fwyta mêl yn ddyddiol, gellir hybu’r nifer o faetholion llesol yn y corff. Gellid arllwys ychydig dros ffrwythau ffres, grawnfwyd brecwast ynteu iogwrt, neu hyd yn oed gymysgu llond llwy-de o fêl i gwpan o ddwr poeth â sudd hanner lemwn. Fel arall, gellir bwyta llond llwy-de o fêl yn syth o’r jar!



• Mae mêl yn cynnwys nifer o fitaminau gwahanol (B6, thiamine, riboflavin, pantothenic acid); mwynau (calsiwm, copr, haearn, magnesiwm, manganîs, ffosfforws, potasiwm, sodiwm, zinc); sawl asid amino a rhai cemegau sy’n gweithio fel gwrthocsidyddion ­ gan gynnwys un o’r enw pinocembrin sydd ond i’w ddarganfod mewn mêl. Gweithia gwrthocsidyddion i atal cancr, clefyd y galon a strôcs.



• Dywedir bod pobl sy’n dioddef o glefyd y gwair yn gallu bwyta mêl er mwyn adeiladu’u himiwnedd yn erbyn paill. Er bod paill yn bresennol yn y mwyafrif o fathau o fêl, mae e wedi’i gymryd allan o fêl hylif hidledig.



• Gall bwyta mêl fod o les i’r system dreulio, yn enwedig pan fo un yn dioddef o ddolur rhydd, gan ei fod yn distrywo’r bacteria sy’n achosi’r salwch. Mae mêl yn rhwystro twf bacteria niweidiol eraill, gan gynnwys Salmonella, Eschericia Coli (‘E-Coli’), Shigella (sy’n achosi dysentri) a Vibrio Cholerae (sy’n achosi colera). Gan fod mêl yn denu dwr tuag ato, mae’n sugno’r lleithder o amgylch y rhannau heintiedig o’r corff, ac felly yn lladd y bacteria drwy eu sychu.



• Mae mêl o gymorth hefyd pan yn trin briwiau (ulcers). Mae gwyddonwyr wedi darganfod bod bwyta mêl yn ddyddiol yn gallu atal twf Helicobacter Pylori (sy’n gyfrifol am sawl math o friw) o fewn tridiau. Yn ogystal mae gwyddonwyr wedi gweld fod mêl yn gweithio’n dda fel antiseptig i drin mân llosgiadau ac anafiadau, gan ei fod yn atal heintiau ac yn cyflymu’r broses o iacháu.



• Mae mêl yn gynhwysyn manteisiol ar gyfer cadw croen a gwallt yn iach ac yn wir dyma un o’r cosmetigau naturiol hynaf. Dywedir bod Cleopatra wedi bathio mewn llaeth asynnod a mêl er mwyn cadw’i chroen i edrych yn ifanc, tra bod cwmnïau cosmetig heddiw yn cynnwys mêl mewn cynnyrch fel hufennau lleithio a glanhau.



• Gall llwyaid o fêl helpu i leddfu poen llwnc tost, a hefyd mae’n cynorthwyo moddion ar gyfer annwyd, peswch a’r ffliw. Yn ogystal, mae gan fêl dipyn o haearn ynddo, ac felly mae’n gwneud lles i unrhywun sy’n dioddef o ddiffyg gwaed.



• Yn gyffredinol, mae mêl yn hybu ffyniant a iechyd da. Fodd bynnag, ceir un fath arbennig sydd wedi dod i’r amlwg yn ddiweddar fel yr un mwyaf llwyddiannus o safbwynt defnyddio mêl ar gyfer ei rhinweddau iacháu, sef Mêl Manuka Actif ­ Active Manuka Honey. Yn deillio o Seland Newydd, mae rhinweddau’r mêl hwn wedi denu diddordeb sawl ymchwilydd meddygol, yn ogystal â nifer o raglenni teledu, â phob un wedi’i synnu gan y rhyfeddod naturiol hwn.



• Fe ddaw mêl Manuka actif o neithdar a phaill y blodau sy’n tyfu ar lwyn Manuka yn Seland Newydd. Mae’r llwyni hyn yn tyfu’n wyllt ar hyd a lled Seland Newydd, ac yn ffynnu yn awyr lân y wlad. Mae’r prinder llygredd hefyd o les i ddatblygiad y mêl.



• Mae’r gwahaniaeth rhwng mêl Manuka ‘actif’ ac un ‘cyffredin’ yn dibynnu ar rinwedd a elwir UMF ­ Ffactor Unigryw Manuka. I benderfynu a yw’r mêl yn actif ceir arbrofion yn labordai Uned Ymchwil Mêl, ym Mhrifysgol Waikato yn nhref Hamilton, Seland Newydd. Caiff pob mêl sy’n cynnwys UMF raddfa i ddangos pa mor weithredol yw. Po fwyaf y rhif ar y raddfa, mwyaf yw gallu’r mêl i ymladd bacteria. Nid oes graddfa gan fêl Manuka ‘cyffredin’, ac felly nid yw hwn yn fwy effeithiol nag unrhyw fêl cyffredin arall.



• Mae gan fêl Manuka actif yr un rhinweddau positif â mêl cyffredin, ond y mae’n llawer mwy effeithiol. Er enghraifft, fe’i defnyddir i drin amryw o afiechydon y croen gan gynnwys ecsema, psorïasis ac acne. Yn ychwanegol, mae mêl Manuka actif o ddefnydd wrth drin amrywiaeth o heintiau sy’n deillio o facteria neu ffwng.



• Yr un sydd wedi gwneud y rhan fwyaf o ymchwil i fewn i rinweddau iacháu’r mêl arbennig hwn yw Dr Peter Molan o Brifysgol Waikato. Mae’r ymchwil yn parhau, ac mae Dr Molan hyd yn oed wedi datblygu gel wedi ei wneud yn gyfangwbl o fêl manuka actif, fel triniaeth ar gyfer anafiadau a llosgiadau.