dudley banner

ENGLISH

CHWILIAD CHWIM   CHWILIO
special features recipes Gwir Flas
llun o Dudley

BWYD NEWID HWYL

Mae'r hen ddywediadau sy'n honni 'you are what you eat' yn gwreiddio o'r berthynas rhwng ein lles ni'n gyffredinol a'r bwyd yr ydym yn ei fwyta. Yn amlwg, rydym yn bwyta i fyw a rydym yn hoffi cael dewis eang o fwydydd ond yn y blynyddoedd diweddaraf, mae ymchwil wyddonol wedi dangos tystiolaeth y gall yr hyn yr ydym yn ei fwyta a phryd rydym yn bwyta, newid y ffordd y mae ein ymennydd yn gweithio.

GWYDDONIAETH BWYD

Mae’r bwyd yr ydym yn ei fwyta yn effeithio ar ein iechyd, pwysau, siâp ac yn y blaen. Mae celloedd ein cyrff yn amsugno cynnwys y bwyd, felly, yn ddibynnol ar beth yr ydym yn fwyta, gall y celloedd gael eu heffeithio mewn gwahanol ffyrdd. I ddeall mwy am sut mae bwyd yn effeithio ar ein hymddygiad, mae gwyddonwyr wedi bod yn canolbwyntio ar neutrotransmitters.

Mae neutrotransmitters yn cario negeseuon yr ymennydd o gell i gell a maent yn rheoli llawer o’n swyddogaethau corfforol gan gynnwys ein meddyliau, teimladau a’n patrymau ymddygiad a rheoli y ffordd rydym yn teimlo a’n awydd am fwyd. Mae yna nifer gwahanol o neutrotransmitters ond y rhai sydd yn cael eu heffeithio fwyaf a sy’n sensitif i’r cysylltiad rhwnd deiet a’r ffordd yr ydym yn teimlo yw serotonin, norepinephrine a dopamine.

Mae Serotonin yn symbylu’r teimlad o optimistiaeth, ymlacio a theimlo’n dda yn gyffredinol. Mae’r neutrotransmitter yma hefyd yn ein darparu â’r gallu i ganolbwyntio. Gall lefel uchel o serotonin ein gwneud yn flinedig ond mae hyn yn ddibynnol fel arfer ar ba amser o’r dydd ydi hi. Hefyd, gall lefel isel o serotonin achosi iselder, anawsterau cysgu, yr anallu i ganolbwyntio a’r awydd fwy fwy am fwyd.

Mae Dopamine a Norepinephrine yn symbylu teimlad o gyffro, bywiogrwydd a siarprwydd meddyliol. Mae lefel uchel o’r neutrotransmitters yma’n achosi iselder ysbryd, blinder a chanolbwyntio gwael tra bod lefel isel yn achosi gofid ac aflonyddwch.

Mae’r ymennydd yn creu’r neutrotransmitters hyn o asidau amino, sydd yn gyfrifol am gynhyrchu protein. Mae yna ddau fath o asidau amino sy’n symbylu y cysylltiad sydd rhwng ein hymddygiad a’r ffordd yr ydym yn teimlo a bwyd, sef tryptophan a tyrosine. Mae Serotonin yn gwreiddio o tryptophan tra bod tyrosine yn gyfrifol am greu dopamine a norepinephrine.

Mae bwyta bwydydd sy’n uchel o ran eu cynnwys protein fel cig, pysgod, bîns, cnau a chynnyrch soia yn rheoleiddio’r lefel o tyrosine yn yr ymennydd. Mae gwyddonwyr yn honni drwy fwyta dim ond 3-4 owns o fwydydd sy’n uchel mewn protein, y bydd lefel ddigonol o dopamine a norepinephrine yn cael eu cynyrchu i wneud i rywun deimlo’n fwy egniol, mwy bywiog ac yn fwy siwr o’u hunain.

DUDLEY
Cynhyrchiad Teledu Opus ar gyfer S4C

RHAGLENNI
ARCHIF RHAGLENNI
MWY