BWYD Y MÔR
Rydym ni yng Nghymru yn ffodus bod gennym arfordir ar hyd ochrau gogleddol, gorllewinol a deheuol ein gwlad.
RYSEITIAU
YNGLYN Â BWYD Y MÔR
GWREIDDIAU HYNAFOL
- Ers miloedd o flynyddoedd, maer ddynoliaeth wedi edrych tuag at y môr ar gyfer cyflenwad o fwyd. Nôl yn amseroedd cyn-hanesyddol, byddai dynion yn defnyddio darnau o esgyrn fel bachau, a hydau o winwydden fel llinyn, er mwyn dod o hyd iw dalfeydd. Mae tystiolaeth archeolegol yn dangos bod y ddynoliaeth yn bwyta pysgod rhyw 400,000 o flynyddoedd yn ôl, gydag eog yn profir mwyaf poblogaidd.
- Roedd yr Eifftiaid hynafol, y Rhufeiniaid ar Tsieineaid i gyd gyda meddwl mawr o bysgod, ac maer rysáit hyn i ddefnyddio pysgod yn salad o Tsieina, syn dyddio nôl i 1300 CC. Roedd y galw am bysgod ffres yn ysgogi dyfeisiau newydd mewn cadw a chludo. Byddai pysgod yn cael eu dal, eu cludo au gwerthun fyw mewn marchnadoedd. Maer archeolegwyr wedi darganfod hefyd bod y Rhufeiniaid ar Tsieineaid yn defnyddio iâ i gadwr pysgod yn ffres (weithiau gyda chymysgedd o wymon) mor bell yn ôl â 1000 CC. Maent hefyd wedi dangos bod y diwylliannau hynafol yn defnyddio gwialenni ar gyfer pysgota, au bod yn hwylio allan ir môr mewn llongau a oedd wediu cynllunion arbennig er mwyn dal heigiau o bysgod mewn rhwydi enfawr.
- Yn ogystal, roedd nifer or diwylliannau hynafol wedi datblygu nifer o ffyrdd i gadw pysgod. Roedd sychur pysgod, eu halltu neu eu trin gyda mwg yn rhannau hanfodol or diwydiant pysgota, a oedd yn ffynnu yn yr Ymerodraeth Rufeinig o gwmpas 100 CC. Fe ddefnyddir y dulliau hyn hyd heddiw ond, wrth gwrs, maer technegau wediu diweddaru llawer dros y canrifoedd.
- Un or technegau mwyaf defnyddiol i ddod allan or amseroedd hynafol oedd ffermio pysgod. Dywed mair Tsieineaid oedd y cyntaf i ymarfer hyn rhwng 2000 a 1500 CC, pan fyddent yn magu carpiaid mewn pyllau. Diolch ir Rhufeiniad, fe ledaenwyd ffermio pysgod trwy Ewrop, a bur gweithgareddaun parhau wedi diwedd yr Ymerodraeth. Yn wir, fe ddaeth yn gyffredin trwy Ewrop i gael cyflenwad o bysgod wediu ffermio a rhai gwyllt (or moroedd ac o afonydd a llynau).