• Dudley yn Umbria
• Bara
• Caws
• Cig

GWIN UMBRIA

• Mae tirwedd a hinsawdd Umbria yn ddelfrydol ar gyfer meithrin gwinwydd, ac felly mae’r rhanbarth yn gartref i winllannau ffyniannus. Ceir yma ffynonellau dwr glân, pridd o glai calchog, a digonedd o haul, ac mae’r ffactorau hyn yn sicrhau bod gan Umbria draddodiad hir o gynhyrchu gwin o’r safonau uchaf, gyda rhai gwinllannau’n gwneud gwin yn ôl yr hen ddulliau syml, naturiol.



• Daw amrywiaeth eang o winoedd allan o winllannau Umbria, ac mae rhai o ardaloedd y rhanbarth wedi cynhyrchu gwin o safon uchel ers dyddiau’r Ymerodraeth Rufeinig. Yn wir, mae’n debyg bod rhannau o Umbria yn canolbwyntio ar gynhyrchu gwin ymhell cyn dyfodiad y Rhufeiniaid.



• Yr Eidal yw’r wlad sy’n cynhyrchu’r mwyaf o win, gyda nifer o winoedd Umbria ymhlith y goreuon. Yn y chwedegau dyfeisiwyd system i ddosbarthu gwinoedd, er mwyn reoli tyfu’r grawnwin a chynhyrchu’r gwin, a hysbysu’r cwsmeriaid am darddiad, ffynhonnell a dosbarth pob math o win.



• Gyda’r twf yn y fasnach, roedd yn rhaid cael y fath system er mwyn sicrhau bod safon y gwin yn parhau’n uchel, a bod y cwsmeriaid yn gwybod beth yn union roeddent yn ei brynu. Dyma sut mae’r gwinoedd yn cael eu dosbarthu:
  DOCG (Denominazione di Origine Controllata e Garantita): Y gorau oll o winoedd yr Eidal, mae gan y rhain sêl bendith y llywodraeth. Er mwyn iddynt ddwyn y stamp DOCG, mae’n rhaid i’r gwinoedd basio’r profion mwyaf llym, gan gael eu harchwilio’n gemegol i sicrhau eu dilysrwydd.
  DOC (Denominazione di Origine Controllata): Ar gyfer y dosbarth hwn mae’r rheolau’n llym, ond nid mor gaeth â’r rhai sy’n perthyn i DOCG. Yn ôl y gyfraith, mae’n rhaid i’r gwinoedd hyn ddeillio o ardaloedd arbennig, gael eu cynhyrchu gan ddefnyddio dulliau cydnabyddedig, a chynnwys rhai cynhwysion arbennig er mwyn profi eu bod yn ddilys.
  IGT (Indicazione Geografica Tipica): Mae hyn yn cyfieithu fel ‘rhanbarthau daearyddol nodweddiadol’, ac mae’r gwinoedd sy’n cario’r label hon yn dweud wrth y cwsmer o ba ardal y daethant. Gan amlaf, mae’r ardaloedd hyn yn fwy eu maint na’r ardaloedd sy’n cynhyrchu gwin DOCG neu DOC.
  Gwin Bwrdd (Vino da Tavola): Enw sy’n cyfeirio at winoedd bob dydd. Nid yw’r canllawiau mor llym â’r rhai uchod, er bod y gwinoedd wedi cyrraedd y safonau a osodwyd gan awdurdodau iechyd ac asiantaethau bwyd.



• Dyma restr o winoedd Umbria i chwilio amdanynt (mae rhai o’r labeli yn cynnwys sawl math gwahanol o rawnwin, felly holwch yn eich siop win leol os oes gennych unrhyw gwestiynau):
  
  Gwinoedd DOCG
  - Montefalco Sagrantino
  - Torgiano Riserva
  
  Gwinoedd DOC
  - Assisi
  - Colli Altotiberini
  - Colli Amerini
  - Colli del Trasimeno
  - Colli Martani
  - Colli Perugini
  - Lago di Corbara
  - Montefalco
  - Orvieto
  - Torgiano
  
  Gwinoedd IGT
  - Allerona
  - Bettona
  - Cannara
  - Narni
  - Spello
  - Umbria