• Gwreiddiau Bwydlysyddiaeth
• Cryfhau egwyddorion y Llysfwytawyr
• Rhoi trefn ar Fwydlysyddiaeth

GWREIDDIAU BWYDLYSYGGIAETH

• Efallai fod pobl yn meddwl mai tuedd diweddar yw bwydlysyddiaeth, ond y gwirionedd yw bod syniadau’r llysfwytawyr wedi’u hybu ganrifoedd lawer yn ôl. Mor gynnar a 3200 Cyn Crist, roedd sectau crefyddol yn yr Aifft yn gwrthod bwyta cig, tra bod llawer o grefyddau’r Dwyrain, er enghraifft Hindwaeth, yn ymwrthod â bwyta cig fel rhan annatod o’u hathroniaeth o wrthod trais a pharchu pob anifail byw.



• Mae Pythagoras, yr athronydd a mathemategydd o wlad Groeg a oedd yn byw tua diwedd y 6ed Canrif CC, wedi cael yr enw o fod y llysfwytäwr amlwg cyntaf mewn hanes. Roedd ei gredo personol yn peri osgoi bwyta cig anifail a oedd wedi’i ladd, gan iddo gredu bod lladd creadur byw ac yna ei fwyta yn llygru enaid y dyn â chreulondeb.



• Ar ben hynny, roedd moesoldeb athroniaeth Pythagoras yn awgrymu cyfreithiau eang i wahardd lladd unrhyw greadur byw, aberthu anifeiliaid, hela ac, wrth gwrs, bwyta cig. Yn ogystal â gweld bwydlysyddiaeth fel yr allwedd i ddynion gyd-fyw yn heddychlon, fe welodd Pythagoras fanteision i iechyd pobl wrth ymwrthod â chig.



• Roedd llawer o athronwyr Groegaidd yr hen fyd ­ dynion fel Socrates, Aristotle a Phlato ­ yn cyd-fynd â syniadau Pythagoras am greulondeb i anifeiliaid. Yn anffodus, nid oedd bwydlysyddiaeth yn derbyn yr un parch o fewn i’r ymerodraeth Rufeinig. Roedd eu diwylliant hwythau yn coleddu lladd anifeiliaid ac roedd yn rhan o’u chwaraeon a’u difyrrwch ysblennydd, tra’u bod tunelli o gig yn cael eu bwyta yn eu gwleddoedd godidog ­ a hynny yn rheolaidd!



• Roedd y Rhufeiniaid yn edrych ar fwydlysyddiaeth fel dysgeidiaeth danseiliol ac felly roedd yn rhaid i ddilynwyr Pythagoras gadw’n dawel am eu hymborth rhag iddynt gael eu herlyn gan yr awdurdodau neu gyd-ddinasyddion. Er gwaethaf hyn, fe lwyddodd bwydlysyddiaeth i ledaenu drwy’r ymerodraeth Rufeinig, wrth i ddylanwadau athronyddol a chrefyddol dreiddio trwy’r diwylliant.