Ers chwarter canrif a mwy mae gwylwyr S4C wedi croesawu Dai Jones, Llanilar i'w cartrefi, ond faint a wyddom mewn gwirionedd am fywyd a chefndir y gŵr hynaws hwn? Mewn rhifyn arbennig o Cefn Gwlad bydd Dai yn rhodio llwybrau'r cof yng nghwmni ei frawd, Trefor a'i chwaer Glenys.
Codi eu pac o Geredigion a ffoi am Lundain i geisio ffortiwn ar y palmant aur fu hanes teulu Dai Jones. Yn Llundain y cyfarfu ei rieni, Magi a Dic, priododd y ddau a daethant yn berchnogion siop yn Kingsdown Road, Islington.
Ond gyda dyddiau du'r Ail Ryfel Byd yn bwrw eu cysgod ar Lundain, penderfynodd y rhieni ddanfon y ddau fab i ddiogelwch cefn gwlad Ceredigion at eu hewythr a'u modryb a oedd yn ddi blant. Dychwelodd Trefor i Lundain yn y Chwedegau, ond aros fu dewis Dai.
"Allwn i ddim dychmygu mynd nôl i Lundain bryd hynny, roeddwn i'n gweld hi'n anodd mynd yno am wyliau heb sôn am aros yno am byth!"
Wrth i Dai ymweld â Trefor a Glenys yn Llundain yn ystod y rhaglen daw'n amlwg ei fod fel pysgodyn allan o ddŵr. "Mae Trefor a Glenys wrth eu boddau yn y ddinas, ond y tir, y cŵn a'r defaid i fi bob amser," eglura Dai Jones.
Gyrrwr tacsi yn y ddinas yw Trefor a hynny ond am ddeuddeg wythnos y flwyddyn, gan ei fod yn treulio gweddill y flwyddyn yn hamddena yn Sbaen.
Yn ystod y rhaglen bydd Trefor yn dychwelyd i Geredigion, a bydd y 'city slicker' yn troedio'r hen lwybrau ac yn cwrdd â thrigolion ei orffennol yng nghwmni ei frawd hŷn.
Ond ar ôl ail-droedio man ei eni yn Llundain a blasu 'bywyd da' Sbaen mae'n amlwg bo'r hen ddywediad Cymreig yn glynu'n dynn wrth enau Dai Jones, Llanilar - 'does unman yn debyg i gartref', a'r 'cartref' hwnnw yn sicr yw Ceredigion.
© 2008 S4C
O Gymru / Made in Wales