|
Roedd Bendigeidfran fab Llyr yn frenin ar Ynys Prydain, ac yn cael ei barchu fel brenin doeth a theg. Roedd ganddo frawd a chwaer, Dan a Branwen, a hanner brawd, Efnisien. Roeddynt oll yn dod ymlaen yn dda gyda'i gilydd ag eithrio Efnisien. Llwyddai'r brawd hwnnw i achosi trafferth rhyngddynt hyd yn oed pan oeddent fwyaf cyfeillgar.
Un diwrnod, daeth Matholwch, brenin Iwerddon, draw i Gymru i geisio llaw Branwen mewn priodas a chytunodd Bendigeidfran y gallai ei phriodi. Roedd Efnisien yn gwrthwynebu hyn yn gryf gan na ymgynghorwyd ag ef ynglyn â'r penderfyniad, ac fe achosodd ryfela rhwng y ddwy wlad am flynyddoedd.
Yn y frwydr olaf waedlyd yn Iwerddon lladdwyd yr holl filwyr o Gymru ac eithrio saith, oedd yn cynnwys Dan a Phryderi, a thorrwyd pen Bendigeidfran i ffwrdd. Cariwyd ei ben i Ynys Prydain er mwyn cael ei gladdu yno.
|
