s4c - y ty cymreigs4c - y ty cymreig
y ty cymreig - Tai Gwyrddy ty cymreig - tai gwyrdd

Byw mewn Tai Gwyrdd
Mae pawb bellach o blaid y cysyniad o fyw bywyd mewn dull sy’n gyfeillgar i’r amgylchedd. Mae bwydydd organig wedi symud o’r siopau arbenigol i’r archfarchnadoedd, ac mae arferion a ystyriwyd unwaith yn ‘hippy’ bellach yn cael eu dilyn gan bawb. Gan ystyried bod diwydiant adeiladu tai bellach ymysg y cynhyrchwyr mwyaf o lygredd ym Mhrydain, mae’r amser wedi dod i wneud rhywbeth am y broblem, ac fel y gwelodd Greg ac Aled yn y rhifyn hwn o’r Tŷ Cymreig, mae meddwl yn nhermau gwyrdd yn gallu gwneud llawer i wella’r sefyllfa.

Mae’n orchwyl anodd i gael pobl i weithredu i sicrhau bod eu tai’n cael eu hadeiladu mewn ffordd fwy cyfeillgar i’r amgylchedd oherwydd nad ydynt yn gweld y llygredd sy’n dod wrth gynhyrchu nwyddau fel sment a ffenestri plastig. Gan fod y rhain yn bethau safonol y mae pawb yn eu prynu, mae’n ymddangos yn dderbyniol i’w defnyddio.

Ond meddai Greg “Pe bai pob tŷ ym Mhrydain yn cael ei adeiladu yn dilyn y canllawiau gorau, byddem yn arbed rhyddhau dros 100,000 o dunelli o CO2 i’r amgylchedd bob blwyddyn, a byddai tua £12m llai yn cael ei wario ar danwydd. Ond rydym yn sôn am rywbeth amgenach fan hyn nag am ychwanegu mwy o insiwleiddio i’r tai - mae’n rhaid i’r adeiladwyr ystyried yr effaith a gânt ar yr amgylchedd o’r cychwyn cyntaf. O ble mae’r defnydd yn dod; faint o newid oedd i’r amgylchedd wrth eu cynhyrchu; sut fydd y rhain yn cael eu defnyddio yn y pendraw?”

Mae’r rhifyn hwn o’r Tŷ Cymreig yn mynd ar wibdaith o gwmpas pum enghraifft arbennig o adeiladu gwyrdd: gobeithio bydd y rhain yn eich ysbrydoli i weld beth allwch chi ei wneud i wella’ch tŷ eich hunan, neu i gynllunio eich cartref delfrydol.


Cae Mabon
I’r sawl sy’n hoff o bethau syml y wlad, dyma Cae Mabon yn Eryri, sef casgliad o dai ‘eco’ bychain, wedi’u hysbrydoli gan rinweddau gwyrdd. Adeiladwyd y rhain allan o ddefnydd organig lleol, i gynlluniau a oedd wedi’u dylanwadu gan dechnegau adeiladu cyntefig.

Datblygiad Newydd
Ar dir Castell Clun yn Abertawe mae casgliad o filas modern wedi’u hadeiladu’n ddiweddar gan ddilyn canllawiau ar gyfer lleihau’r effaith ar yr amgylchedd. Fe’u lleolwyd i fanteisio ar wres yr haul; mae ganddynt doeon fflat sedum ac fe gasglwyd y pren ar gyfer y fframiau o goedwigoedd a reolir mewn dull cynaliadwy.

Cwm Einion
Yng Nghwm Einion ger Machynlleth dyma addasiad o hen ysgubor, sydd â ffrâm bren strwythurol oddi fewn yr adeilad sy’n dal pwysau’r to. Mae paneli solar yn cynhesu’r holl ddŵr ac mae’r pantri wedi ei osod tu allan i’r insiwleiddio sy’n golygu nad oes angen oergell.

Gwyrdd yn y Ddinas
Hefyd mae’n bosibl adeiladu tŷ gwyrdd yn y ddinas, fel y gellir gweld yn yr enghraifft chwaethus hon yng Nghaerdydd sydd wedi ennill gwobrwyon am ei gynllun. Defnyddir plastr o wydr a gynhyrchwyd yng Nghymru, mae sustem i adennill gwres ac mae digon o drydan yn dod o’r paneli haul nes bod y perchennog yn gwerthu ynni i’r Grid Cenedlaethol.

Cenarth
Mae Criafolen Goch yng Nghenarth yn darparu 95% o’i anghenion ynni ei hunan. Mae generaduron yn creu trydan allan o wynt ac ynni dŵr, cynhesir y dŵr gan baneli haul ac mae’r gerddi yn cynhyrchu bron y cyfan o’r llysiau sydd eu hangen gan y teulu.

dylunio a chynhyrchu gan