s4c - y ty cymreigs4c - y ty cymreig
s4c - cottagess4c - y ty cymreig
Y ‘Prefab’ Hynaf yng Nghymru?

Fel mae’r enw’n awgrymu, roedd hwn yn wreiddiol yn Dy Neuadd; math o dy a oedd yn gyffredin yng Nghymru’r canol-oesau. Roedd y rhain yn cael eu hadeiladu o amgylch neuadd un llawr uchel, â thrawstiau agored ac aelwyd a ddefnyddiwyd ar gyfer gwresogi a choginio. Fel arfer, roedd ‘pen uchaf’ gan y neuadd, lle byddai’r teulu yn eistedd ar fainc er mwyn bwyta’u prydau. (Fe ddaw yr ymadrodd "high table" o’r arferiad hwn).

Fel gyda phob tŷ sydd â hanes sy’n ymestyn dros bum ganrif, mae Neuadd Cynhinfa wedi’i addasu dros y blynyddoedd, ond gan fod y rhan fwyaf o newidiadau wedi digwydd yn y 16eg a’r 17eg Ganrif, ac felly mae’n parhau i fod yn enghraifft ryfedd o dy bychan yr uchelwyr. Fe gafodd y rhan fwyaf o dai neuadd eu haddasu gan ychwanegu lloriau a simneiau ar y tu fewn, ac nid yw Neuadd Cynhinfa yn eithriad. Ychwanegwyd y ‘simne fawr’ oddeutu 1550.

Gwnaethpwyd y gwaith adfer dros y degawd diwethaf gan Nerys ac Emyr Wyn Jones. Mae yntau’n cyfaddef "Ein syniad cyntaf oedd i ddymchwel popeth a dechrau o’r dechrau, ond unwaith i ni ddechrau cymryd y waliau modern i lawr a darganfod y strwythur o dderw, fe wyddom fod rhywbeth arbennig iawn gyda ni fan hyn."

Cafodd tai fframwaith derw fel Neuadd Cynhinfa eu rhagsaernïo gan y pensaer (hynny yw, y prif saer : dim ond yn ddiweddarach y daeth y gair i olygu ‘architect’). Yna fe godwyd y tŷ lle bynnag roedd y perchennog yn dymuno. Gan eu bod yn cael eu dal at ei gilydd gan begiau derw, roedd yn bosibl i dai fframwaith derw gael eu symud o leoliad i leoliad.

Cliciwch ar y lluniau isod i ymweld â'r oriel
Dummy gallery thumbnail Dummy gallery thumbnail
Dummy gallery thumbnail Dummy gallery thumbnail
Dummy gallery thumbnail Dummy gallery thumbnail
Dummy gallery thumbnail Dummy gallery thumbnail
Dummy gallery thumbnail Dummy gallery thumbnail