s4c - y ty cymreigs4c - y ty cymreig
s4c - cottages

Rydym yn arfer meddwl bod y Fictoriaid yn bobl sychlyd geidwadol, ond pan edrychwn ar eu cartrefi mae’n siwr eu bod nhw’n fwy mentrus nag yr ydym ni heddiw. Ni fyddai adeiladwyr diwedd y 19eg Ganrif wedi meddwl dwywaith cyn ail-greu bwthyn canoloesol, ychwanegu ffenestri gothig at dy teras neu wario cyfran sylweddol o’u harian ar grisiau mawreddog neu lle tân rhodresgar. Roedd gan y Fictoriaid gariad dwfn tuag at eu cartrefi, a gallwn weld pam yn y rhifyn hwn o’r Ty Cymreig.

Mae’n bosibl gweld agwedd anturus yr oes Fictoraidd yn nhai’r cyfnod. Roedd y cynllunwyr yn hoff iawn o ychwanegu manylion pensaernïol a oedd yn grotésg neu wedi’u gorliwio, a barodd i leisiau ceidwadol eu cyhuddo o fod yn ddi-chwaeth. Fodd bynnag, weithiau mae’n rhaid torri’r rheolau.

Palasau yn y Maestrefi

Mae’r sawl sy’n dwli ar bensaernïaeth Fictoraidd yn dwli ar Landudno, ond er gwaetha’r ffaith bod cannoedd o adeiladau oes Victoria yma, dim ond ychydig sydd wedi cadw’r awyrgylch i’ch atgoffa bod hwn unwaith wedi bod yn fan i’r cyfoethog dreulio’u gwyliau. Mae Osborne House yn eithriad, ac wedi’i adfer dros y degawd diwethaf nes bod ganddo unwaith eto awyrgylch palas.


Wrth gwrs nid oedd pawb yn gallu fforddio llefydd tân marmor a siandelïers grisial, a bydd Y Ty Cymreig hefyd yn edrych ar dy o’r maestrefi sydd heb gael ei gymeriad wedi’i ddifetha dros y blynyddoedd. Aeth y criw ffilmio i’r ty yng Ngerddi Plasturton, Caerdydd, pan oedd e’n cael ei adfer, ac felly dyma gyfle delfrydol i gael cipolwg o’r papur wal gwreiddiol, a’r lliwiau a oedd wedi aros yn gudd o dan batrymau’r 20fed Ganrif.

Ond ar gyfer y cartref mwyaf moethus o oes Victoria, does dim byd yn dod yn agos i Gastell Coch, y castell lledrithiol a adeiladwyd ar gyfer trydydd Ardalydd Bute fel lloches o brysurdeb Caerdydd. Gellir gweld yma’r pinacl o gynllunio mewnol Fictoraidd, sy’n syfrdanu’r ymwelydd. Tra bod tai crand y maestrefi yn ceisio efelychu cestyll, gyda’u gwydr staen a’u drysau gothig, dyma’r peth go iawn, ac mae’r weledigaeth odidog hon yn haeddu cael ei galw’n un o ryfeddodau Cymru.

dylunio a chynhyrchu gan