Ar ddechrau’r 19fed Ganrif doedd dim ond 600 000 o bobl yng Nghymru, ond erbyn 1901 roedd y rhif yma wedi codi i dros ddwy filiwn, sef bron bedwar gwaith yr hyn yr oedd ganrif ynghynt. Mae’r twf hwn mewn poblogaeth yn sylweddol, ond doedd e ddim yr un peth ar draws y wlad. Roedd y twf yn y siroedd gwledig yn gymedrol ond fe welodd cymoedd De Cymru dyfiant anferthol yn eu poblogaeth. Fe gododd y nifer o bobl ym Morgannwg o 71,000 i 860,000 – hynny yw, dros deuddeg gwaith yr hyn yr oedd ganrif ynghynt.

Roedd diwydiannau trwm Cymru yn eu hanterth. Roedd llechi Gogledd Cymru’n cael eu hallforio ar draws y byd, glo Cymru yn tanio’r chwyldro diwydiannol a chynnyrch Cymru o haearn, dur, copr a thun yn adeiladu’r Brydain gyfoes. Roedd angen llety ar yr holl weithwyr hyn, a does dim syndod bod llawer iawn o adeiladu o gwmpas Cymru yn y 19fed Ganrif.

Y canlyniad, wrth gwrs, oedd y rhesi o dai teras sy’n nodweddiadol o’r ardal lle roedd y diwydiannau’n ffynnu – cymoedd De Cymru. Pan mae estroniaid yn meddwl am Gymru, bydd llawer ohonynt yn cael delwedd yn syth o gymoedd Morgannwg a Gwent fel y cawson nhw eu portreadu yn rhamantus yn y ffilm 'How Green was My Valley'?. Er bod llawer o resi o dai teras o oes Victoria yn dal i’w gweld fan hyn, mae’n dipyn o job i ddod o hyd i dy sydd heb ei drawsnewid dros y degawdau. Fodd bynnag, fe lwyddodd Y Ty Cymreig i ddarganfod enghraifft arbennig yn Llwynypia yn y Rhondda.