• Hafan
• Y Gyfres
• Y Tywysogion
  • Hywel Dda
  • Gruffudd ap Llywelyn
  • Gruffudd ap Cynan
  • Owain Gwynedd
  • Yr Arglwydd Rhys
  • Llywelyn Fawr
  • Llywelyn ein Llyw Olaf
  • Owain Glyn Dŵr
• Archeoleg - golwg ddoe a heddiw
• Merched yr oesoedd canol
• Cyfranwyr y gyfres
• Llinell amser
• Y llyfr
• Lluniau Ifor Davies

Yr Arglwydd Rhys 1132-1197

• Cyflwyniad
• /
• Mwy am Arglwydd Rhys

Cyflwyniad

Teyrnasiad: 1155-1197

Tiriogaeth: Y Deheubarth

Ei enw llawn oedd Rhys ap Gruffudd.

Rhys oedd Tywysog y Deheubarth ac wedi ei benodi yn Ustus De Cymru gan Frenin Lloegr, yr unig Dywysog Cymreig i gael ei benodi felly gan y Brenin.

Yr Arglwydd Rhys oedd yn gyfrifol am gynnal yr Eisteddfod gyntaf, a gynhaliwyd yng Nghastell Aberteifi yn 1176 ac yn ôl y sôn fe gafodd ei ysbrydoli gan ddigwyddiadau tebyg yn Ffrianc.

Roedd Rhys yn gyfrifol am hybu Urdd Fynachaidd y Sistersiaid yng Nghymru gan arwain y ffordd i lawer o Dywysogion Cymreig eraill ac adeiladu Abaty rhyfeddol Ystrad Fflur.

Ivor Davies
Yr Arglwydd Rhys
Pigment pur pridd melyn ar gesso ar sachliain
138 x 164cm
Ffotograffiaeth: Marian Delyth