Gwesty’r Llew Du yw mwy na thebyg tafarn Goets Fawr hynaf y wlad. Ymestynwyd y dafarn yn 1635 ac fe ddaeth yn gartref i Syr William Pryce, sgweiar lleol.

Fe saif y warws yma ar y cei lle fyddai llongau yn ymadael i’r Unol Daleithiau wedi eu llwytho ag ymfudwyr. Ar furiau’r warws fe welir graffiti cynnar o longau tal - golygfa ddigon cyffredin yn y ddeunawfed ganrif.

Symudwyd y bont, ger y castell, yn y cyfnod canoloesol, ac mae wedi cael ei ail-adeiladu sawl gwaith ers hynny.

Castell Normanaidd o ddechrau’r 12fed ganrif yw castell Aberteifi. Fe’i cipiwyd gan Rhys ap Gruffydd erbyn diwedd y 12fed ganrif ac ef fu’n gyfrifol am ei ail-adeiladu mewn carreg Ond yn fuan wedi hynny roedd yn ôl yn nwylo’r Normaniaid.

O fewn ac yn glwm wrth furiau’r castell mae villa o gyfnod y Rhaglywyddiaeth. Mae’r tŷ dan orchudd sgaffald ar hyn o bryd ond y gobaith yw y caiff ei adnewyddu maes o law.

Mae neuadd y dref a’r farchnad yn wych – diwygiad Gothig cynnar wedi ei ysbrydoli gan Ruskin. Gwelwn waith carreg rhesog sy’n nodweddiadol o’r dref. Adeiladwyd yn 1858 pan oedd y dref yn ffynnu diolch i’r llechen Cilgerran lleol welwch chi ym mhob man.

Defnyddiwyd y llawr cyntaf fel llys ac, yn ôl pob sôn, siambrau’r barnwyr oedd y stafelloedd gyda’r nenfwd cromennog.

Adeilad eco ar ffurf cylch a agorir yn swyddogol ym mis Mehefin 2009.