Yr Afon

Mae'r Rhein yn gyfoeth o ramant a chwedlau, miwsig a llenyddiaeth, ond mae hefyd wedi bod yn dyst i benodau mwyaf gwaedlyd hanes yr ugeinfed ganrif.

Defnyddiodd Hitler ferched y Rhein yn symbol o berffeithrwydd yr hil Ariaidd, ac Arnhem, gyda'i phont enwog ar draws yr afon, oedd lleoliad un o frwydrau enwocaf yr Ail Ryfel Byd. Cafodd poblogaeth Iddewig tref Worms yn Yr Almaen ei herlid gan y Natsïaid, a dyma leoliad un o fynwentydd Iddewig mwyaf Ewrop.

Mae llawer o hanes Afon Rhein yn stori brwydro am berchnogaeth y tiroedd bob ochr. Straeon personol sy'n cyfleu gwir ysbryd y Rhein, fel stori teulu Jean Hugel, gwinllannwr o Alsace. Cafodd ei dad-cu ei eni yn Ffrancwr ond gorfodwyd i droi yn Brwsiad ac yn Almaenwr cyn marw fel y'i ganed, yn Ffrancwr!

Bellach, mae pobl o bedwar ban byd wedi ymgartrefu ar y Rhein. Mae Mererid yn sgwrsio â'i chyd-fardd o Dwrci, Hassan Ozdemir, a ddaeth i'r Almaen yn fachgen ifanc ac sydd erbyn hyn yn teimlo "llif yr afon ynddo". Mae e'n pwysleisio fod angen i'r Almaenwyr cynhenid newid, hefyd, er mwyn goroesi.

Ond newid er gwaeth yw hanes y Rhein, a dyn yw'r gelyn pennaf.

Mae'r cynnydd yn y diwydiant a'r ffatrïoedd cemegau ar lannau'r afon wedi achosi difrod mawr dros y blynyddoedd. Ac mae 'na fygythiad mwy difrifol yn wynebu trigolion y Rhein, sef y newid yn yr hinsawdd.

Mae rhewlif Rheinwaldhorn yn toddi'n gynt nag erioed ac mae wedi colli chwarter o'i chyfaint mewn chwarter canrif. Gallai toddi carlamus bery llifogydd a chwympfeydd eira trychinebus. Ond a wnaiff holl bobloedd y Rhein uno a gweithio gyda'i gilydd i amddiffyn yr afon?

Meddai Mererid Hopwood, "Mae Afon Rhein ers cyn cof wedi gwasanaethu sawl gwlad a chenedl. Mae pobl wedi ymladd dros feddiannu ei dyfroedd ond nawr bydd yn rhaid i bawb uno gyda'i gilydd i wasanaethu'r afon ac ymladd ochr yn ochr dros gadw ei dyfodol yn ei holl liw ac amrywiaeth."

« Llai

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

« Llai